Uzaydan bile görünen gizemli oluşum: Sahara’nın Gözü’nün sırrı çözülemiyor

Sahra’nın Gözü, yukarıdan bakıldığında, Moritanya’daki Sahra Çölü’nün ortasında oturan devasa bir çarpma krateri gibi görünüyor. Çapı 50 kilometre olan ve bir dizi düzgün dalgacıktan oluşan bu krater benzeri anomali aslında tamamen karasal bir olgu.

Bu muhteşem antik jeolojik oluşum, 1960’larda Gemini astronotları tarafından bir yön işareti olarak kullanılmıştı. Jeologlar başlangıçta Richat Yapısı olarak da bilinen Sahra’nın Gözü’nün muazzam bir çarpma krateri olduğuna inanıyorlardı. Bununla birlikte, merkezi kubbeyi oluşturan tortul kayaçla ilgili daha fazla araştırma, oluşumu 1 milyar ila 542 milyon yıl öncesine, geç Proterozoik’e tarihlendiriyor.

Dairesel şeklinin Platon tarafından tarif edilen karaya benzemesinden dolayı, bazılarının bu varlığın aslında kayıp şehir Atlantis’in kalıntıları olduğuna inandığını da belirtmeliyiz.

Bu oluşumun aslında “katlanma” adı verilen ve simetrik antiklinal adı verilen olguyu yaratan bir süreçle ortaya çıktığı düşünülüyor. Katlanma, her iki taraftan hareket eden tektonik kuvvetler tortul kayayı sıkıştırdığında meydana gelir. Kaya soğuk ve dayanıksızsa kırılabilir, ancak yeterince sıcaksa kıvrım haline gelir. Yukarı doğru oluşan kıvrımlara antiklinal, aşağı doğru oluşan kıvrımlara senklinal denir.

Ancak, Journal of African Earth Sciences’da yayınlanan 2014 tarihli bir makalede, araştırmacılar Sahra’nın Gözü için tamamen farklı bir oluşum açıklaması önerdiler. Volkanik kayanın varlığının, erimiş kayanın bugün gördüğümüz halkalar halinde aşınmadan önce yüzeye itilerek kubbe şekline neden olduğuna dair kanıtlar sunduğu iddia edildi. Makale, süper kıta Pangea’nın ayrılmasının bu volkanik oluşumlarda ve tektonik kaymalarda rol oynamış olabileceğini öne sürüyordu.

Bu yapı, tortul ve magmatik kaya karışımından oluşuyor. Yapının yüzeyindeki erozyon, hidrotermal alterasyona uğramış ince taneli riyolit ve kaba kristalli gabro kayaları ortaya çıkardı. Halkalarda bulunan kaya türleri, farklı hızlarda aşınarak yüzey boyunca farklı renkli desenler oluşturuyor. Megabreccia adı verilen büyük keskin açılı tortul kaya parçaları, oluşumu oluşturan dönen renkli düzensizliklere katkıda bulunuyor.

Kubbenin merkezi, kilometre genişliğinde breş, halka şeklinde kanallar ve alkalin volkanik kaya içeren bir kireçtaşı-dolomit tabakasını içeriyor. Göz’ün karmaşık jeolojik yapısı, keşfedilmesinden bu yana jeologların kafasını karıştırmış ve ilgilerini çekmiştir ve hâlâ yaygın olarak dünyanın en etkileyici jeolojik özelliklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Bu yüzden, 2022 yılında Uluslararası Jeoloji Bilimleri Birliği (IUGS) tarafından tanınan ilk 100 jeolojik miras alanından biri olarak seçildi…

Chip

Yorum Bırakın